YAPI TASARIMINDA YANGIN GÜVENLİĞİ

Yangın yüzyıllar boyunca insanlar için önemli bir tehdit unsuru olmuştur. Yangın yanıcı, oksijen ve tutuşmayı sağlayıcı bir enerji kaynağının bir araya gelmesiyle oluşan ekzotermik bir reaksiyondur. Yanma olayının sonunda ısı ve duman açığa çıkar. Meydana gelen ısı enerjisi ortamın sıcaklığını yükselterek insanların ve yapıların zarar görmesine neden olur.

Çelik yapı tasarımında yangın güvenliği taktikleri uygulanarak can güvenliği ve mal varlığı korunumu gerçekleştirilebilir. Bu taktikler; önleme, haberleşme, kaçış, sınırlama ve söndürmedir. Sınırlama taktiği kapsamında, çelik yapı elemanlarının kritik sıcaklığa (540 °C) erişmesinin engellenme ve taşıyıcı elemanların yangın korunumunu sağlama gerekliliği vardır.

Kütlesel koruma, levhalarla çevreyi sarma, püskürterek sıvama ve ısıyı dağıtmak için su dolanımı yöntemleri kullanılarak yapı elemanlarına yangın direnimi kazandırılabilir. Yöntemlerin uygulamasında, inorganik bazlı bağlayıcı ile üretilmiş inorganik daneli veya lifli, gözenekli kompozit malzemeler kullanılır.

Yapı malzemesi ölçeğinde alınan önlemler yüzyıllardır yapılar doğada mevcut olan ahşap, taş, beton ve diğer doğal malzemelerden yapılmaktadırlar. Uygulama tekniklerine bakıldığında malzemelerin doğasının iyi bilindiği, yapının davranışının öğrenilmesi ile anlaşılmaktadır.

Günümüzde ise bilinen strüktür, teknik ve modern malzemeler ile yüksek ofis binaları yapılmaktadır. Bina, kendini oluşturan malzemelerin yüksek sıcaklıktaki altındaki davranışlarını ve mekanik özelliklerini sergilemektedir. Binanın strüktürel elemanları ve diğer tüm kısımlarında kullanılacak yapı ürünlerinin seçimi, yangın korunumu açısından önem teşkil etmektedir.

Ürün seçimi, tasarım aşamasında yapılmalıdır. Bunun için yine bilimsel doğrulara ve çeşitli yönetmeliklere başvurulmalıdır. Yapı malzemelerinin seçimlerinde deneysel yöntemlerle yangın sınıfları elde edilmiş malzemelerin tercih edilmesi gerekmektedir. Yüksek yapılarda kullanılan yalıtım malzemelerinin (özellikle ısı ve ses yalıtımı) seçimi önemli bir konu olmaktadır.

Yangından korunmak amacı ile bu yalıtım malzemelerinin, yanmayan mineral yünlerden (camyünü, taşyünü vb.) olması gerekmektedir. Yanma sırasında sıcaklıktan etkilenerek duman ve zehirli gaz çıkartmayan ısı yalıtımları tercih edilmelidir. Yüksek binalarda tefriş ve kolay alevlenebilen malzemelerin kullanımı sınırlandırılmalıdır. İç hacim uygulamalarında yanmaz malzeme kullanımı önem teşkil etmektedir. İç bitirmelerde; tuğla, beton, alçı panel, alçı sıva, seramik kaplama, cam kaplama, vinil duvar kağıtları… vb yanmayan malzemeler tercih edilmelidir.

Yangın anında, binayı oluşturan bileşenler ve tefriş elemanları yanmaya başlamakta ve yangının büyümesine etki etmektedir. Kolay alevlenen, tutuşma noktası ısısı düşük malzemeler ve kaplamalar yangının çıkması, genişlemesi ve dağılmasına neden olmaktadır. Yangın, algılayıcılar tarafından ne kadar kısa sürede algılanırlarsa o kadar hızlı şekilde müdahale edilmektedir.