YANGININ DOĞASI VE KİMYASI-2

Bir önceki yazımızda yangının kimyasal olarak nasıl gerçekleştiğini tarif etmeye çalışmıştık. Bu doğrultuda muhtemel yangın felaketinin doğasını anlamak için yangının kimyasını ve doğasını anlatmaya devam edeceğiz.

Yangın felaketi ile karşılaşmamak için ve yangın için gerekli güvenlik önlemlerini eksiksiz bir şekilde almak için yangın olayının kimyasını iyi kavramak gerekiyor. Ayrıca muhtemel bir yangın tehlikesi ile karşı karşıya kaldığımızda nasıl hareket edersek yangını doğasında bertaraf edebiliriz bunları öncesinde bilmek gerekiyor.

Yanıcı maddelerin ilk yanmaya başladığı sıcaklık yanma noktasıdır. Bütün maddelerin tutuşma noktası vardır. Havada tutuşma noktasından daha fazla bir sıcaklıkta gaz halindeki bir madde ısıtılırsa; ısı ile doğrudan kontak kurmadan parlar.  Yanma sıcaklığı ya da tutuşma noktası olarak ifade edilen olay bir madde için her zaman sabittir.

Maddenin genişliğine, sıcaklığına ve kuruluğuna göre bir maddenin tutuşma noktasına ulaşıncaya kadar verilen ısı miktarı değişmektedir.

Yanma sıcaklığı ya da tutuşma noktasının yanında sıvı yanıcı maddelerin buharlaşma noktaların da vardır. Sıvı halden gaz hale geçerlerken maddeler buharlaşırlar. Dolayısıyla buradan anlaşıldığı gibi buharlaşma noktası ile tutuşma noktası aynı şeyler değildir.

Sıvı maddenin gaz hale dönüştüğü en düşük sıcaklık buharlaşma noktasıdır. Tutuşma noktası gaz halindeki yanıcı maddenin tutuşmaya (yanmaya) başladığı en düşük sıcaklıktır. Örneğin mazotta buharlaşma noktası -42,7 °C iken tutuşma noktası karışıma göre 280 °C ve 456,1 °C’dir.

Maddelerinin tutuşma ve buharlaşma noktalarını gösteren tablolar bir çok belediyece hazırda bulundurulup herkesin görebileceği yere asılır. Özellikle itfaiyecilerin bu bilgileri çoğunlukla kullandığı görülmektedir.

Sonuç olarak yangınlar yanmanın prensiplerine göre şekil alır. Yangın; ısı, alev ve duman salıverir. Bunlar yangında kimi zaman kolay görülür ya da hissedilir. Kimi zaman zor görülür ya da hissedilir.  

Duman, yoğun buharlardan ve katı partikülden oluşur. Yangın sonucu meydan gelen gazlar yangın sıcaklığına yanma esnasında ortamda bulunan oksijenin yoğunluğuna göre farklılık gösterir. Ayrıca yanan maddenin kimyasal yapısına göre değişiklik gösterir. Yanma olayı sonucu oluşan yangın gazları toksiktir. Bunlar yangın ölümlerinin ana sebebidir.

Karbon monoksit tek başına çok zehirli gaz olmamasına rağmen ortamda çok bulunduğu için ölüm sebebidir. Çok miktarda karbon monoksit solunursa bu durum kişide bilinç kaybına neden olmakta ve sonunda da ölümüne sebep olmaktadır. Karbondioksit ise 2. tehlikeli gazdır. Tek başına zehirli gaz değildir ancak havada %2 oranında karbondioksit yoğunluğunun artması insanın %100 oranında soluk almasını arttırmaktadır. Bu durum kişinin diğer toksik gazları soluma oranını ikiye katlamakta ve dolayısıyla da ölüme sebebiyet vermektedir.

 Bütün bunları bilerek öncelikle yangının olmaması için gereken her tür tedbiri almalıyız. Eğer tüm tedbirleri aldıktan sonra da karşılaşırsak da yukarıda anlatmaya çalıştığımız konulara vakıf olarak yangın esnasında bilinçli hareket ederiz.